Çalışmamızın bilimsel temelleri, açılır başlıklar halinde. Kendi yayınlarımız hemen aşağıda.
Plasentasyon: ortak başlangıç
Gebeliğin ilk haftalarında plasenta hücreleri (trofoblast) rahim duvarına girer ve annenin spiral arterlerini geniş, düşük dirençli damarlara dönüştürür. Bu dönüşüm eksik kalırsa plasenta yetersiz beslenir. Derecesine göre gebelik erken sona erer ya da sonuçlar daha sonra preeklampsi, HELLP sendromu, gelişme geriliği, plasenta ayrılması veya erken doğum olarak ortaya çıkar. Brosens ve arkadaşları 2011'de bu tabloları derin plasentasyon bozuklukları (“Great Obstetrical Syndromes”) olarak bir araya getirmiştir.
Gebeliğin immünolojisi
Embriyonun özelliklerinin yarısı babadan gelir. Reddedilmemesi için annenin bağışıklık sistemi plasentayla temas yüzeyinde uyum sağlamalıdır: Rahim iç zarının özel bağışıklık hücreleri damar dönüşümünü destekler, düzenleyici hücreler savunma tepkilerini baskılar. Bu tolerans yetersiz kalırsa implantasyon ve plasenta gelişimi bozulabilir. Bu alandaki testler ve tedaviler üzerine araştırmalar sürmektedir; kılavuzlar bunları temkinli değerlendirir.
Hemoreoloji: kanın akış özellikleri
Plasentanın beslenmesi yalnızca damarlara değil, kanın ne kadar iyi aktığına da bağlıdır. Belirleyici olanlar arasında plazma viskozitesi, hematokrit, alyuvarların şekil değiştirebilmesi ve kümeleşmesi vardır. Normal gebelikte plazma hacmi artar, kan fizyolojik olarak sulanır ve en küçük damarlarda daha kolay akar. Bu uyum gerçekleşmezse, ilgili çalışmalar preeklampsi ve gelişme geriliği riskinin arttığını göstermektedir. Gebelikte ve komplikasyonlarda kanın akış özellikleri üzerine kendi çalışmalarımızı yayımladık.
Gebelikte pıhtılaşma
Gebelik boyunca neredeyse tüm pıhtılaşma faktörleri artar, bazıları üç katına çıkar. Bu, doğumda büyük kan kaybına karşı korur, ancak tromboz riskini birkaç kat artırır. Gebelikle ilişkili tüm trombozların yaklaşık %60'ı lohusalık döneminde görülür. Normale dönüş genellikle birkaç hafta sürer (yaklaşık 6 haftaya kadar). Trombosit bozuklukları veya faktör eksikliği gibi bilinen bir kanama eğiliminde bu uyum gecikebilir. Bunun gebelikte veya doğumdan sonra kanama riski doğurup doğurmadığı kişiye özel değerlendirilmelidir.
Preeklampsiden sonra tekrarlama riski
Kişisel riskin kesin bir tahmini yoktur. Ancak önceki hastalığın zamanı, şiddeti ve eşlik eden koşullarına ilişkin istatistiksel veriler kaba bir değerlendirme yapmayı sağlar.
Tekrarlama riski özellikle hastalığın ilk ortaya çıktığı zamana bağlıdır:
| İlk ortaya çıkış | Tekrarlama riski |
|---|
| 28. haftaya kadar | yakl. %39 |
| 29.–32. hafta | yakl. %29 |
| 33.–36. hafta | yakl. %22 |
| 37. haftadan itibaren | yakl. %3 |
HELLP sendromundan sonra yeniden HELLP riski yaklaşık %13, eklampsiden sonra preeklampsi riski %22–35'tir. Gebelik hipertansiyonu %16–47 oranında tekrarlar.
Kılavuzlara genel bakış
Okumak için: AWMF kılavuzu Tekrarlayan düşükler, ESHRE Recurrent Pregnancy Loss (2022), AWMF kılavuzu Yardımcı üreme tedavisi öncesi tanı ve tedavi, AWMF kılavuzu Gebelikte hipertansif hastalıklar, AWMF kılavuzu Venöz tromboembolinin önlenmesi.